تئاتر تلویزیونی

توسط tolofilmblog در تئاتر بدون دیدگاه

تئاتر تلویزیونی از آغاز تا امروز

 

بزرگترین رویداد و انقلاب رسانه ای عصر ما ، ظهور پدیده ای فراگیر و تاثیر گذار به نام تلویزیون است که توانست جامعه جهانی را به یک خانواده بزرگ تبدیل کند ، خانواده ای که مرزهای همجواری و جغرافیایی اش پهنای همه ی زمین را در بر می گیرد و گرچه هنوز به همه ی اصول و ارزش ها و ارجمندی های خانواده ی مطلوب دست نیافته ، اما بر آن است تا با حاکمیت خرد ، احساس و تعهد ، از ناراستی ها و تنش هایش بکاهد و به یاری آگاهی ، همزیستی دادگرانه ای را بر روابط اجتماعی و مناسبات اقتصادی و فرهنگی این خانواده آسیب دیده ، برقرار کند . هشتاد و پنج سال پیش جان لویی برد ، مهندس اسکاتلندی ، هرگز گمان نمی برد اختراعش تا این اندازه بتواند بر تحولات جهان تاثیر بگذارد و نیز گمان نمی برد که این اختراع ، ابزاری باشد هم در دست دوستان و هم دشمنان مردم .

او فقط یک مخترع بود و گرچه نیاز را مادر اختراع نامیده اند ، اما کار او بیش از آنکه پاسخ به یک نیاز باشد ، پاسخ به یه یک حس بود ، حس کنجکاوی که بخشی از ذات وجودی دانشمندان و هنرمندان است . تلویزیون ، در آغاز کار خود ، پیش از هر هنری ، با تئاتر پیوند همکاری و تعامل برقرار کرد و برای تهیه برنامه هایش ، چه تئاتری و چه غیر تئاتری از تئاتر یاری گرفت . تئاتر همواره از این قابلیت برخوردار بوده که بخش قابل توجهی از آنتن تلویزیون را به خود اختصاص دهد و مشتریان خودش را پای تلویزیون بنشاند .

 

 

تئاتر تلویزیونی در جهان

تئاتر تلویزیونی در جهان

تا پیش از ورود رابرت بولت به تلویزیون بی بی سی ، دوربین های این شبکه ، بیشتر تئاترهای محبوب مردم را پس از آخرین اجرای صحنه ای ، برای دوستداران تئاتر ، به آنتن می سپردند . نخستین نمایشنامه تلویزیونی که در انگلستان تهیه شد ، نمایش بالکس و کالکس بود که در سال 1928 تولید و پخش شد و این تولید و پخش ها ، گاه به گاه ادامه داشت ، تا اینکه در سال 1956 ، رابرت بولت ، نمایشنامه ی مردی برای تمام فصول را که پیش تر برای رادیو تنظیم کرده بود ، به قصد تولید در تلویزیون ، نوشت . از این روی پژوهشگران تلویزیون ، نمایشنامه ی مردی برای تمام فصول را به عنوان نخستین درام تلویزیونی می شناسند . در پی استقبال تماشاگران از تئاتر ، بی بی سی تصمیم گرفت هر هفته نمایشی با عنوان یکشنبه شب ها یا تئاتر تولید و پخش کند و برای استمرار این تولید ، بر آن شد واحد نمایش تلویزیون بی بی سی را راه اندازی کند تا تئاتر هم در این شبکه برای خود متولی مستقلی داشته باشد .

در آمریکا در همین سال ها ، تئاتر به تلویزیون راه پیدا کرد . گرچه در سال 1928 نمایشنامه ی فرستاده ی ملکه از تلویزیون پخش شد ، اما پژوهشگران ، از جینالدرز ، نویسنده و تهیه کننده ی تلویزیون در آمریکا ، به عنوان آغاز گر یک جریان تئاتری در تلویزیون نام می برند . پس از آمریکا و انگلیس ، فرانسه ، بخش قابل توجهی از تولید تلویزیونی خود را به تئاتر اختصاص داد و این شیوه و نحوه ی برخورداری از تئاتر ، به تمامی کشورها سرایت کرد .

 

تئاتر تلویزیونی در ایران

تئاتر تلویزیونی در ایران

از عمر تلویزیون در ایران 60 سال می گذرد . هفتم تیر ماه 1337 مجلس ، مجوز تاسیس یک شبکه تلویزیون خصوصی را به نام حبیب الله ثابت پاسال ، صادر کرد . این شبکه ، با نام تلویزیون ایران فعالیت مقدماتی و پیش تولید خود را در باغ صنیع الدوله ، در منطقه امجدیه تهران  شروع کرد و در سال 1338 به ساختمانی که به همین منظور در بخش غربی تپه های عباس آباد ساخته شده بود  منتقل شد . عباس جوانمرد ، یکی از کسانی بود که در مجتمع آموزشی معروف به باغ صنیع الدوله به کارآموزان ، هنرمندان و کارکنان آینده ی تلویزیون ایران ، بازیگریفن بیان و گویندگی تدریس می کرد . در همان زمان جوانمرد طرح تولید و پخش تئاتر را به اداره کنندگان این شبکه ارائه می  دهد و از آنجا که هنوز نظام برنامه سازی ، به خصوص تولید سریال در این شبکه باب نشده بود ، طرح جوانمرد می توانست بخش قابل توجهی از آنتن چهار پنج ساعته ی این شبکه را پر کند . اولین تئاترهایی که از تلویزیون ایران پخش شد ، کارهایی بود از هوشنگ منظوری ، محمد علی جعفری و مصطفی اسکویی .

 

 

در سال 1338 دکتر مهدی فروع رئیس اداره هنرهای دراماتیک آن زمان با تلویزیون ایران قراردادی منعقد می کند مبنی برآماده سازی تئاترهایی به منظور اجرا و پخش مستقیم و به طور هفتگی در تلویزیون ایران . به همین منظور پنچ گروه نمایشی در آن اداره تشکیل و کار تهیه متن و تدارک اجرا آغاز شد . نخستین تئاتر این دوره مارگریت نام دارد ، نوشته آرمان دوسالا کرو ، ترجمه شاهین سرکیسیان ، به کارگردانی هنری علی نصیریان و کارگردانی فنی عباس جوانمرد که در چهارشنبه هشتم فروردین سال 1339 از تلویزیون پخش می شود . این پنچ گروه نخستین در اداره هنرهای دراماتیک به این ترتیب بودند :

1 – گروه عباس جوانمرد که بعدها بهرام بیضایی هم به آن ها پیوست .

2 – گروه جعفر والی

3 – گروه علی نصیریان که سال بعد عزت الله انتظامی هم به گروهش پیوست .

4 – گروه رکن الدین خسروی که چندی بعد خلیل موحد دیلمقانی به آنها ملحق شد .

5 – گروه حمید سمندریان و پری صابری .

آثار این گروه ها ، به دلیل نزدیک بودن به ذائقه ی مردم ، با استقبال بیشتری از سوی تماشاگران ، روبرو شد . افزایش استقبال تماشاگران از تئاترهای تلویزونی ، سبب شد ، گروه داود رشیدی و عباس مغفوریان هم به جمع این گروه ها بپیوندد .

تئاترهای تولید شده توسط این گروه ها ، چهارشبه شب ها به آنتن تلویزیون ایران ، سپرده می شد و مشتاقان ثابت قدم تئاتر را پای تلویزیون می نشاند.

 

تلویزیون ملی ایران

استقبال از برنامه های تلویزیون ، دولتمردان وقت را به فکر وا داشت تا طرح ایجاد یک شبکه تلویزیون دولتی را مورد مطالعه و برسی قرار دهند ، از این روی سازمان برنامه و بودجه ، یک گروه متخصص فرانسوی را مامور بررسی و طراحی یک مرکز تلویزیونی کرد . سرانجام در سال 1345 تلویزیون ملی ایران ، از طریق فرستنده ای که بر بام هتل هیلتون تهران نصب شد ، فعالیت رسمی خود را آغاز کرد . اولین تئاتر تلویزیونی این شبکه ، نمایشنامه ی شهر آفتاب مهتاب ، نوشته ی علی حاتمی است که به کارگردانی عباس جوانمرد تهیه و پخش شد .

در سال 1348 دولت وقت ، تلویزیون ایران را از ثابت پاسال خرید و هر دو شبکه را در اختیار گرفت . از این پس ، تلویزیون ملی ایران ، به نام کانال یک و تلویزیون ایران به نام کانال دو به فعالیت خود ادامه دادند . برنامه های کانال یک به مخاطب عام و کانال دو که با بردی محدودتر برنامه های خود را پخش می کرد ، به مثابه ی شبکه ای فرهنگی و آموزشی ، برای روشنفکران ، دانشجویان و اهالی فرهنگ و هنر اختصاص یافت .

 

 

تولید و پخش برنامه پس از انقلاب 

تولید و پخش برنامه پس از انقلاب

در سال1357 ، این دو کانال به نام شبکه یک و دو سیما به کار خود ادامه دادند . یکی از بزرگترین گروه های برنامه ساز در این دو شبکه ، گروه فیلم و سریال و تئاتر بود که تا سال 1378 بشترین سهم را در تولید  تئاتر تلویزیونی داشت . هر چند شبکه های سه و پنج و سیما فیلم هم که گه گاه اقدام به تولید و پخش تئاتر کرده اند ، اما در سال های گذشته تولید و پخش تئاتر رسما به شبکه چهار سیما واگذار شده است .

شبکه آموزش نیز در سال های اخیر در نظام برنامه سازی خود ، رویکردی به تئاتر داشته که با توجه به ساختار آموزشی این شبکه ، برنامه های آن می تواند خلاء امکان های آموزشی در شهرستان ها را تا اندازه ای پر کند . توجه زیاد شبکه چهار به متن های خارجی و بی توجهی به ذائقه ایرانی ، باعث شده تئاترهای تولید شده در این شبکه نتواند ارتباط مناسبی با مخاطبان خود برقرار کند . متن ایرانی با توجه به این که از بطن جامعه ایرانی بر آمده ، ارتباط بهتری با مردم برقرار می کند . محدود نکردن تهیه کننده و کارگردان در انتخاب متن ، گام دیگری است که می تواند فضای مستعدتری برای بروز خلاقیت های فکری و نمایشی فراهم آورد .

کسانی که در سال های گذشته امتحان خود را در تولید تئاتر تلویزیونی ، خوب پس داده اند ، نباید در سایه و انزوا قرار گیرند و این امکانات و فرصت های اندک تولید نباید به کسانی واگذار شود که هنوز به پختگی لازم نرسیده اند . تولید بد ، مخاطبان تئاتر را هم در صحنه و هم در تلویزیون از دست خواهد داد و اگر تماشاگر از دست برود ، بازگرداندن او به سالن تئاتر و پای تلویزیون کاری بس دشوار خواهد بود . خوشبختانه گروه هنری طلوع فیلم با به کارگیری بهترین نمایشنامه های ایرانی و ارجینال توانایی این را دارند تا بهترین تله تئاترها را با ذائقه ایرانی تولید کنند . دوستان و سرمایه گذارانی که تمایل به سرمایه گذاری در این بخش دارند کافی است با شماره 88446792 تماس بگیرند .