تئاتر تلویزیونی از آغاز تا امروز
19
فوریه

تئاتر تلویزیونی از آغاز تا امروز

 

بزرگترین رویداد و انقلاب رسانه ای عصر ما ، ظهور پدیده ای فراگیر و تاثیر گذار به نام تلویزیون است که توانست جامعه جهانی را به یک خانواده بزرگ تبدیل کند ، خانواده ای که مرزهای همجواری و جغرافیایی اش پهنای همه ی زمین را در بر می گیرد و گرچه هنوز به همه ی اصول و ارزش ها و ارجمندی های خانواده ی مطلوب دست نیافته ، اما بر آن است تا با حاکمیت خرد ، احساس و تعهد ، از ناراستی ها و تنش هایش بکاهد و به یاری آگاهی ، همزیستی دادگرانه ای را بر روابط اجتماعی و مناسبات اقتصادی و فرهنگی این خانواده آسیب دیده ، برقرار کند . هشتاد و پنج سال پیش جان لویی برد ، مهندس اسکاتلندی ، هرگز گمان نمی برد اختراعش تا این اندازه بتواند بر تحولات جهان تاثیر بگذارد و نیز گمان نمی برد که این اختراع ، ابزاری باشد هم در دست دوستان و هم دشمنان مردم .

او فقط یک مخترع بود و گرچه نیاز را مادر اختراع نامیده اند ، اما کار او بیش از آنکه پاسخ به یک نیاز باشد ، پاسخ به یه یک حس بود ، حس کنجکاوی که بخشی از ذات وجودی دانشمندان و هنرمندان است . تلویزیون ، در آغاز کار خود ، پیش از هر هنری ، با تئاتر پیوند همکاری و تعامل برقرار کرد و برای تهیه برنامه هایش ، چه تئاتری و چه غیر تئاتری از تئاتر یاری گرفت . تئاتر همواره از این قابلیت برخوردار بوده که بخش قابل توجهی از آنتن تلویزیون را به خود اختصاص دهد و مشتریان خودش را پای تلویزیون بنشاند .

 

شما را دعوت می کنم به مطالعه آموزش طراحی صحنه در تئاتر

 

تئاتر تلویزیونی در جهان

تئاتر تلویزیونی در جهان

تا پیش از ورود رابرت بولت به تلویزیون بی بی سی ، دوربین های این شبکه ، بیشتر تئاترهای محبوب مردم را پس از آخرین اجرای صحنه ای ، برای دوستداران تئاتر ، به آنتن می سپردند . نخستین نمایشنامه تلویزیونی که در انگلستان تهیه شد ، نمایش بالکس و کالکس بود که در سال 1928 تولید و پخش شد و این تولید و پخش ها ، گاه به گاه ادامه داشت ، تا اینکه در سال 1956 ، رابرت بولت ، نمایشنامه ی مردی برای تمام فصول را که پیش تر برای رادیو تنظیم کرده بود ، به قصد تولید در تلویزیون ، نوشت . از این روی پژوهشگران تلویزیون ، نمایشنامه ی مردی برای تمام فصول را به عنوان نخستین درام تلویزیونی می شناسند . در پی استقبال تماشاگران از تئاتر ، بی بی سی تصمیم گرفت هر هفته نمایشی با عنوان یکشنبه شب ها یا تئاتر تولید و پخش کند و برای استمرار این تولید ، بر آن شد واحد نمایش تلویزیون بی بی سی را راه اندازی کند تا تئاتر هم در این شبکه برای خود متولی مستقلی داشته باشد .

در آمریکا در همین سال ها ، تئاتر به تلویزیون راه پیدا کرد . گرچه در سال 1928 نمایشنامه ی فرستاده ی ملکه از تلویزیون پخش شد ، اما پژوهشگران ، از جینالدرز ، نویسنده و تهیه کننده ی تلویزیون در آمریکا ، به عنوان آغاز گر یک جریان تئاتری در تلویزیون نام می برند . پس از آمریکا و انگلیس ، فرانسه ، بخش قابل توجهی از تولید تلویزیونی خود را به تئاتر اختصاص داد و این شیوه و نحوه ی برخورداری از تئاتر ، به تمامی کشورها سرایت کرد .

 

تئاتر تلویزیونی در ایران

تئاتر تلویزیونی در ایران

از عمر تلویزیون در ایران 60 سال می گذرد . هفتم تیر ماه 1337 مجلس ، مجوز تاسیس یک شبکه تلویزیون خصوصی را به نام حبیب الله ثابت پاسال ، صادر کرد . این شبکه ، با نام تلویزیون ایران فعالیت مقدماتی و پیش تولید خود را در باغ صنیع الدوله ، در منطقه امجدیه تهران  شروع کرد و در سال 1338 به ساختمانی که به همین منظور در بخش غربی تپه های عباس آباد ساخته شده بود  منتقل شد . عباس جوانمرد ، یکی از کسانی بود که در مجتمع آموزشی معروف به باغ صنیع الدوله به کارآموزان ، هنرمندان و کارکنان آینده ی تلویزیون ایران ، بازیگریفن بیان و گویندگی تدریس می کرد . در همان زمان جوانمرد طرح تولید و پخش تئاتر را به اداره کنندگان این شبکه ارائه می  دهد و از آنجا که هنوز نظام برنامه سازی ، به خصوص تولید سریال در این شبکه باب نشده بود ، طرح جوانمرد می توانست بخش قابل توجهی از آنتن چهار پنج ساعته ی این شبکه را پر کند . اولین تئاترهایی که از تلویزیون ایران پخش شد ، کارهایی بود از هوشنگ منظوری ، محمد علی جعفری و مصطفی اسکویی .

 

برای مطالعه بخش ساخت مستند کلیک کنید.

 

در سال 1338 دکتر مهدی فروع رئیس اداره هنرهای دراماتیک آن زمان با تلویزیون ایران قراردادی منعقد می کند مبنی برآماده سازی تئاترهایی به منظور اجرا و پخش مستقیم و به طور هفتگی در تلویزیون ایران . به همین منظور پنچ گروه نمایشی در آن اداره تشکیل و کار تهیه متن و تدارک اجرا آغاز شد . نخستین تئاتر این دوره مارگریت نام دارد ، نوشته آرمان دوسالا کرو ، ترجمه شاهین سرکیسیان ، به کارگردانی هنری علی نصیریان و کارگردانی فنی عباس جوانمرد که در چهارشنبه هشتم فروردین سال 1339 از تلویزیون پخش می شود . این پنچ گروه نخستین در اداره هنرهای دراماتیک به این ترتیب بودند :

1 – گروه عباس جوانمرد که بعدها بهرام بیضایی هم به آن ها پیوست .

2 – گروه جعفر والی

3 – گروه علی نصیریان که سال بعد عزت الله انتظامی هم به گروهش پیوست .

4 – گروه رکن الدین خسروی که چندی بعد خلیل موحد دیلمقانی به آنها ملحق شد .

5 – گروه حمید سمندریان و پری صابری .

آثار این گروه ها ، به دلیل نزدیک بودن به ذائقه ی مردم ، با استقبال بیشتری از سوی تماشاگران ، روبرو شد . افزایش استقبال تماشاگران از تئاترهای تلویزونی ، سبب شد ، گروه داود رشیدی و عباس مغفوریان هم به جمع این گروه ها بپیوندد .

تئاترهای تولید شده توسط این گروه ها ، چهارشبه شب ها به آنتن تلویزیون ایران ، سپرده می شد و مشتاقان ثابت قدم تئاتر را پای تلویزیون می نشاند.

 

تلویزیون ملی ایران

استقبال از برنامه های تلویزیون ، دولتمردان وقت را به فکر وا داشت تا طرح ایجاد یک شبکه تلویزیون دولتی را مورد مطالعه و برسی قرار دهند ، از این روی سازمان برنامه و بودجه ، یک گروه متخصص فرانسوی را مامور بررسی و طراحی یک مرکز تلویزیونی کرد . سرانجام در سال 1345 تلویزیون ملی ایران ، از طریق فرستنده ای که بر بام هتل هیلتون تهران نصب شد ، فعالیت رسمی خود را آغاز کرد . اولین تئاتر تلویزیونی این شبکه ، نمایشنامه ی شهر آفتاب مهتاب ، نوشته ی علی حاتمی است که به کارگردانی عباس جوانمرد تهیه و پخش شد .

در سال 1348 دولت وقت ، تلویزیون ایران را از ثابت پاسال خرید و هر دو شبکه را در اختیار گرفت . از این پس ، تلویزیون ملی ایران ، به نام کانال یک و تلویزیون ایران به نام کانال دو به فعالیت خود ادامه دادند . برنامه های کانال یک به مخاطب عام و کانال دو که با بردی محدودتر برنامه های خود را پخش می کرد ، به مثابه ی شبکه ای فرهنگی و آموزشی ، برای روشنفکران ، دانشجویان و اهالی فرهنگ و هنر اختصاص یافت .

 

 

تولید و پخش برنامه پس از انقلاب 

تولید و پخش برنامه پس از انقلاب

در سال1357 ، این دو کانال به نام شبکه یک و دو سیما به کار خود ادامه دادند . یکی از بزرگترین گروه های برنامه ساز در این دو شبکه ، گروه فیلم و سریال و تئاتر بود که تا سال 1378 بشترین سهم را در تولید  تئاتر تلویزیونی داشت . هر چند شبکه های سه و پنج و سیما فیلم هم که گه گاه اقدام به تولید و پخش تئاتر کرده اند ، اما در سال های گذشته تولید و پخش تئاتر رسما به شبکه چهار سیما واگذار شده است .

شبکه آموزش نیز در سال های اخیر در نظام برنامه سازی خود ، رویکردی به تئاتر داشته که با توجه به ساختار آموزشی این شبکه ، برنامه های آن می تواند خلاء امکان های آموزشی در شهرستان ها را تا اندازه ای پر کند . توجه زیاد شبکه چهار به متن های خارجی و بی توجهی به ذائقه ایرانی ، باعث شده تئاترهای تولید شده در این شبکه نتواند ارتباط مناسبی با مخاطبان خود برقرار کند . متن ایرانی با توجه به این که از بطن جامعه ایرانی بر آمده ، ارتباط بهتری با مردم برقرار می کند . محدود نکردن تهیه کننده و کارگردان در انتخاب متن ، گام دیگری است که می تواند فضای مستعدتری برای بروز خلاقیت های فکری و نمایشی فراهم آورد .

کسانی که در سال های گذشته امتحان خود را در تولید تئاتر تلویزیونی ، خوب پس داده اند ، نباید در سایه و انزوا قرار گیرند و این امکانات و فرصت های اندک تولید نباید به کسانی واگذار شود که هنوز به پختگی لازم نرسیده اند . تولید بد ، مخاطبان تئاتر را هم در صحنه و هم در تلویزیون از دست خواهد داد و اگر تماشاگر از دست برود ، بازگرداندن او به سالن تئاتر و پای تلویزیون کاری بس دشوار خواهد بود . خوشبختانه گروه هنری طلوع فیلم با به کارگیری بهترین نمایشنامه های ایرانی و ارجینال توانایی این را دارند تا بهترین تله تئاترها را با ذائقه ایرانی تولید کنند . دوستان و سرمایه گذارانی که تمایل به سرمایه گذاری در این بخش دارند کافی است با شماره 88446792 تماس بگیرند .